Category Archives: Íþróttir

Fyrstu lög Íþróttafélagsins Þróttar

Íþróttafélagið Þróttur

Íþróttafélagið Þróttur var stofnað hinn 5. júlí 1923 á Norðfirði. Hinn 10. september sama ár voru lög félagsins samþykkt á félagsfundi og voru lögin þegar undirrituð af 59 félagsmönnum sem teljast stofnfélagar Þróttar.

Fyrstu lög Íþróttafélagsins Þróttar

Fyrstu lög Íþróttafélagsins Þróttar.

Knattspyrnulið Þróttar árið 1927

Knattspyrnulið Þróttar árið 1927. Myndin er tekin að afloknum leik við Héraðsmenn á sumarsamkomu Egils rauða.

Handboltalið Þróttar árið 1942 ásamt Stefáni Þorleifssyni þjálfara liðsins

Handboltalið Þróttar árið 1942 ásamt Stefáni Þorleifssyni þjálfara liðsins. Ljósmynd: Björn Björnsson.

Íþróttafélagið Þróttur er með mikla starfsemi í öllum greinum íþrótta í Neskaupstað.

Heimildir

  • Smári Geirsson. Norðfjarðarsaga II, síðari hluti frá 1895-1929.
  • Gerðabækur og gögn félagsins í vörslu Héraðsskjalasafns Neskaupstaðar.
  • Myndir í eigu og vörslu Skjala- og myndasafns og Héraðsskjalasafns Neskaupstaðar.

 

Þetta efni er frá Héraðsskjalasafni Neskaupstaðar

 

Sigurjón Pétursson stingur sér til sunds

Íþróttaskólinn á Álafossi

Sigurjón Pétursson stingur sér til sunds

Sigurjón Pétursson stingur sér til sunds af hærri dýfingarpallinum. Úr myndasafni Péturs Sigurjónssonar.

Telja má að sá maður sem mest áhrif hafði á íþróttaiðkun Mosfellinga í upphafi 20. aldar hafi verið Sigurjón Pétursson sem kenndur var við Álafoss.

Sigurjón taldi sund vera allra meina bót og sá möguleikana í ylvolgri Varmánni til ýmiskonar sundiðkunar. Hann útbjó búningaaðstöðu við ána og var skáli vígður 12. júní 1927 Morgunblaðið greindi m.a. svo frá:

Á sunnudaginn 12. júní 1927 … verður opnaður nýr sundskáli að Álafossi í Mosfellssveit. Við það tækifæri verða margar sundþrautir háðar. …

Þar verður sýnt Kafsund, björgun, skriðsund, lífgunartilraunir.

Knattleikur í vatni sýndur í fyrsta sinn á Íslandi. – Stúlkur sýna björgun og ýmis sund. ….

(Saga Mosfellsbæjar, bls. 305)

Árið 1928 tók íþróttaskóli fyrir börn og unglinga til starfa. Hann var starfræktur á Álafossi að undirlagi Sigurjóns.

Í skólanum var sund ásamt leikfimi í fyrirrúmi, þar sem sundaðstaðan við ána gegndi lykilhlutverki. Þar hafði Sigurjón látið reisa tvo dýfingarpalla 2. og 3. metra háa og var reglulega keppt í sundi, sundknattleik og dýfingum. Þá var byggt hús fyrir nemendur íþróttaskólans og útipallur sem gegndi bæði hlutverki við íþróttaiðkun og í sýningum.

Andanum í skólanum er best lýst af Guðjóni Hjartarsyni sem dvaldi í skólanum árið 1936 þá 9 ára gamall:

Sigurjón stjórnaði þessu mikið sjálfur. Dagurinn hófst með fánahyllingu, sem var mikil og hátíðleg athöfn, nánast eins og sjá má í skátabúðum. Okkur drengjunum var stillt upp í röð. Við stóðum teinréttir og fáninn var hylltur eftir vissum mjög formföstum reglum. Að því búnu var framreiddur morgunverður, sem var hafragrautur, rúgbrauð og lýsi.

Deginum var skipt í það sem nú kallast annir, en þær voru sund, leikfimi og gönguferðir. Hápunktur sumarsins var Fánadagurinn, sem var íþróttamót og skemmtun.

(Saga Mosfellsbæjar, bls. 307-308)

Glímumenn, sjá má verksmiðjuhúsin á Álafossi í baksýn. Úr myndasafni Péturs Sigurjónssonar Grímur Norðdahl frá Úlfarsfelli og Jón Sturluson frá Fljótshólum í glímutökum. Úr myndasafni Gríms Norðdahl Sigurjón Pétursson stingur sér til sunds af hærri dýfingarpallinum. Úr myndasafni Péturs Sigurjónssonar Tvö sundknattleikslið við búningsaðstöðuna á Álafossi. Úr myndasafni Péturs Sigurjónssonar Keppni í sundknattleik í fullum gangi. Úr myndasafni Péturs Sigurjónssonar Stúlkur sýna leikfimiæfingar á sýningarpallinum við áhorfendabrekkuna. Úr myndasafni Péturs Sigurjónssonar Börn sýna leikfimiæfingar á svæðinu fyrir neðan sýningarpallinn. Til hægri má sjá í sundlaugarbygginguna í byggingu. (Nú þekkt sem stúdíó Sigurrósar). Úr myndasafni Péturs Sigurjónssonar Stangarstökk. Úr myndasafni Gríms Norðdahl Stúlkur sýna fimiæfingar á hesti. Fyrir neðan sýningarpallinn. Úr myndasafni Péturs Sigurjónssonar Menn sýna fimiæfingar á svifrá. Úr myndasafni Péturs Sigurjónssonar

Heimild

  • Bjarki Bjarnason og Magnús Guðmundsson, Mosfellsbær, saga byggðar í 1100 ár. Reykjavík 2005.

Þetta efni er frá Héraðsskjalasafni Mosfellsbæjar

 

Fyrsta opna bókarinnar

Mótabók Aftureldingar og Drengs

Fyrsta opna bókarinnar

Fyrsta opna bókarinnar.

Bókin er einn mesti dýrgripur Héraðsskjalasafns Mosfellsbæjar og segja má að umbúnaður hennar sé ekki minni dýrgripur, en bókin liggur í trékassa sem útskorinn er af Ríkharði Jónssyni myndhöggvara og tréskurðarlistamanni. Þar fyrir utan koma tveir járnkassar.

Á fyrstu síðu bókarinnar er að finna kvæði eftir Björn Bjarnarson bónda, hreppsnefndar- og alþingismann frá Grafarholti í Mosfellssveit.

Á sömu opnu er skrautrituð lýsing á bókinni, rituð af Steindóri Björnssyni sem kenndi sig við Gröf og var sonur Björns frá Grafarholti. Þess ber að geta að Steindór skrifaði sjö fyrstu mótin í bókina.

Fyrsta mótið sem getið er í bókinni var haldið á Mógilsáreyrum í Kollafirði 14. júlí 1918 milli keppenda frá Ungmennafélögunum Aftureldingu og Drengs úr Kjós. Keppendur voru 19 talsins og keppt var í fimm greinum, íslenskri glímu, langstökki, hástökki, 100m hlaupi og 50m sundi.

Síðasta mót sem skráð er í bókina er frá 1953 og var haldið á Leirvogstungubökkum. Keppendur voru 16 talsins og keppt var í 7 greinum, 100m hlaupi, kúluvarpi, kringlukasti, hástökki, langstökki, spjótkasti og 3000m hlaupi. Auk Ungmennafélaganna Aftureldingar og Drengs tók Ungmennafélag Kjalnesinga nú einnig þátt í mótinu.

Þetta efni er frá Héraðsskjalasafni Mosfellsbæjar

 

Leikfimihópur stúlkna í Vestmannaeyjum um miðjan fjórða áratug síðustu aldar

Leikfimihópur stúlkna í Vestmannaeyjum um miðjan fjórða áratug síðustu aldar

Leikfimihópur stúlkna í Vestmannaeyjum um miðjan fjórða áratug síðustu aldar

Leikfimihópur stúlkna í Vestmannaeyjum með þjálfara sínum um miðjan fjórða áratug síðustu aldar.

Nokkru fyrir miðja tuttugustu öld þjálfaði Loftur Guðmundsson ungar stúlkur í Vestmannaeyjum í leikfimi. Á myndinni er hann í hópi stúlknanna sem hann þjálfaði.

Aftari röð frá vinstri: Erna Árnadóttir Bifröst, Erla Ísleifsdóttir, Loftur Guðmundsson, þjálfari og rithöfundur, Magnea Waage og Sesselja Einarsdóttir.

Í miðjunni er Stefanía Sigurðardóttir.

Fremri röð frá vinstri: Fanney Vilhjálmsdóttir, Sigríður Bjarnadóttir Hoffelli og Lóa Ágústsdóttir Baldurshaga.

Þetta efni er frá Héraðsskjalasafni Vestmannaeyja

 

Knattspyrnumenn úr Íþróttafélaginu Þór í Vestmannaeyjum í kringum 1925-1930

Karl Vilmundarson

Knattspyrnumenn úr Íþróttafélaginu Þór í Vestmannaeyjum í kringum 1925-1930

Knattspyrnumenn úr Íþróttafélaginu Þór í Vestmannaeyjum um 1925-1930.
Efsta röð frá vinstri: Þórarinn Guðmundsson frá Háeyri, Óskar Valdason Sandgerði, Tómas Snorrason Hlíðarenda, Aðalsteinn Gunnlaugsson Gjábakka, Skarphéðinn Vilmundarson Hamri (frá Hjarðarholti).
Miðröð frá vinstri: Haraldur Sigurðsson Pétursborg, Þorgeir Sturluson Valhöll og Gísli Finnsson.
Fremsta röð frá vinstri: Oddgeir Kristjánsson Heiðarbrún, Sigurjón Helgason Lambhaga og ólympíufarinn Karl Vilmundarson Hjarðarholti.

Síðastur íslensku frjálsíþróttamannanna til þess að keppa á Ólympíuleikunum í Berlín 1936 var Karl Vilmundarson frá Hjarðarholti (1909-1983). Hann keppti í tugþraut. Þátttaka hans í þrautinni varð hins vegar endaslepp, og hann hætti eftir tvær greinar. Hann missti af 100 metra hlaupinu, en fékk þó að hlaupa einn og varð útkoman eftir því. Langstökkið gekk ekki betur, og gerði hann tvö stökk ógild. Þriðja stökkið mældist svo ekki nema 5,62 metrar, sem olli Karli slíkum vonbrigðum að hann hætti keppni. Karl var hins vegar fyrsti íslenski tugþrautarkappinn og náði sem slíkur góðum árangri, er nálgast það besta og varð methafi í vissum greinum frjálsra íþrótta. Karl var auk þess mjög snjall knattspyrnumaður.

Þetta efni er frá Héraðsskjalasafni Vestmannaeyja

 

Sigurður Sigurðsson

Sigurður Sigurðsson

Sigurður Sigurðsson

Sigurður Sigurðsson.

Sigurður Sigurðsson (1914-1982) frá Hólmi í Vestmannaeyjum var einn fremsti íþróttamaður Íslendinga á sinni tíð og því var vel við hæfi að hann væri í hinum stóra og glæsilega hópi sem Ísland sendi á Ólympíuleikana í Berlín árið 1936. Það sýndi sig að þetta var rétt ákvörðun, því Sigurður stóð sig best allra íslensku þátttakendanna. Hann varð fyrstur Íslendinga til þess að komast í undanúrslit á Ólympíuleikum og setti jafnframt Íslandsmet sem stóð í 10 ár.

Sigurður var einn fjögurra frjálsíþróttamanna sem Ísland sendi á leikana og keppti bæði í hástökki og þrístökki. Hann jafnaði Íslandsmetið í hástökki með því að stökkva 1,80 metra, en komst svo ekki í undanúrslit, til þess hefði hann þurft að stökkva 1,85. Til þess að komast í aðalkeppnina í þrístökkinu þurfti Sigurður að stökkva yfir 14 metra og það tókst í annarri tilraun. Stökkið var viðurkennt sem Íslandsmet, en svo gekk honum ekki eins vel í aðalkeppninni, stökk „aðeins“ 13,68 metra og varð 22 í röðinni í keppninni. Afrek hans í undanúrslitunum réttlætti þó fullkomlega þátttöku Íslendinga á leikunum og verður lengi í minnum haft. Hafa verður í huga að íslensku þátttakendurnir komu frá litlu landi þar sem aðstæður til iðkunar íþrótta voru mjög frumstæðar á þessum tíma og allt íþróttalíf miklum erfiðleikum háð.

Þetta efni er frá Héraðsskjalasafni Vestmannaeyja

 

Friðrik Jesson

Friðrik Jesson

Friðrik Jesson

Friðrik Jesson.

Friðrik Jesson (1906-1992) var íþróttakennari, ljósmyndari og forstöðumaður Náttúrugripasafnsins í Vestmannaeyjum um áratuga skeið. Á yngri árum keppti hann í ýmsum íþróttagreinum og varð margfaldur Íslandsmeistari. Friðrik var t.d. í vaskri sveit Eyjamanna sem hélt Íslandsmetinu í stangartökki um áratugaskeið.

Friðrik lærði til íþróttakennara í Kaupmannahöfn og er hann kom heim frá námi hafði hann í farteskinu handknattleikinn, sem hann kynnti fyrir landsmönnum. Hann hélt fyrsta utanhússmótið í handknattleik árið 1925.

Friðrik var einn af stofnendum Knattspyrnufélagsins Týs, árið 1921, 15 ára gamall. Hann sat lengi í stjórn félagsins og varð heiðursfélagi þess. Friðrik var jafnframt stofnandi að Sundfélagi Vestmannaeyja og Skátafélaginu Faxa. Hann hlaut þjónustumerki og heiðursorðu ÍSÍ og garpsmerki FRÍ fyrir afrek í frjálsum íþróttum. Friðrik var sæmdur hinni íslensku Fálkaorðu fyrir störf sín.

Hann kenndi leikfimi við Barnaskóla Vestmannaeyja 1929-1963 og jafnframt við Gagnfræðaskólann í Vestmannaeyjum 1929-1932. Á árunum 1921-1939 kenndi Friðrik sund við Sundskálann undir Löngu í sex sumur. Eftir að Miðhúsalaugin tók til starfa 1934, kenndi hann þar sund á sumrum, allt til ársins 1963.

Friðrik Jesson fór með flokki íþróttakennara á Ólympíuleikana í Berlín 1936 og sýndi þar íslenska glímu við góðan orðstír.

Þetta efni er frá Héraðsskjalasafni Vestmannaeyja

 

Miðhúsalaugin (sundlaugin) í Vestmannaeyjum með sjóveitutankana í baksýn

Miðhúsalaugin í Vestmannaeyjum

Miðhúsalaugin (sundlaugin) í Vestmannaeyjum með sjóveitutankana í baksýn

Miðhúsalaugin (sundlaugin) í Vestmannaeyjum með sjóveitutankana í baksýn. Myndina tók Friðrik Jesson íþróttakennari einhvern tímann á fyrstu starfsárum sundlaugarinnar.

Miðhúsalaugin var opnuð 14. nóvember 1934, með sjómannanámskeiði. Almenningur fékk hins vegar ekki aðgang að lauginni fyrr en sumarið eftir. Laugin var steinsteypt, 20 x 12 metrar að stærð. Dýpt laugarinnar var einn metri að norðan og tveir að sunnan. Fyrstu áratugina var sjór í lauginni. Hún fékk sjó frá sjóveitunni á Skansinum, og var hann hitaður upp í 22-28 gráður, allt eftir veðurfari. Seinna fékk laugin heitt vatn frá Rafstöðinni. Til að fylla laugina þurfti 330 tonn af sjó. Miðhúsalaugin fór undir hraun í eldgosinu á Heimaey í mars 1973.

Þetta efni er frá Héraðsskjalasafni Vestmannaeyja

 

Íþróttamannvirki í Vestmannaeyjum

Íþróttir og æskulýðsstarf í Vestmannaeyjum á 20. öld

Íþróttamannvirki í Vestmannaeyjum

Sundlaugin og fleiri íþróttamannvirki í Vestmannaeyjum.

Þróttmikið og öflugt íþróttalíf hefur löngum verið í Vestmannaeyjum, sérstaklega frá aldamótunum 1900. Þaðan hafa margir fræknir afreksmenn komið og mörg Íslandsmetin verið slegin í gegnum tíðina, sérstaklega í frjálsum íþróttum. Fjölbreytni íþróttagreina hefur verið í öndvegi og má þar nefna t.d. sund, fimleika, frjálsar íþróttir, golf og síðast en ekki hvað síst boltagreinarnar, handbolta og fótbolta, sem Eyjamenn hafa löngum lagt ríka áherslu á að kynna fyrir yngstu kynslóðinni, og stundað markvisst uppbyggingarstarf, sem vakið hefur þjóðarathygli, t.d. með íþróttamótum fyrir unga fólkið.

Skipulögð íþróttastarfsemi hófst í Eyjum árið 1922, en á árunum 1929-1945 var starfandi Íþróttaráð Vestmannaeyja. Íþróttabandalag Vestmannaeyja (ÍBV) var stofnað í maí 1945, og var fyrsti formaður þess Vigfús Ólafsson, kennari frá Gíslholti. Síðan hefur ÍBV verið burðarrásin í íþróttastarfseminni í Vestmannaeyjum.

Í dag eru Vestmannaeyjar einn helsti íþróttabær landsins, með einni glæsilegustu íþróttamiðstöð landsins, með þremur löglegum handboltavöllum, bestu innisundlaug landsins og stórglæsilegu útisvæði við sundlaugina, með heitum pottum, vaðlaug og rennibraut (sjá myndina að ofan). Í bænum er fjölnota íþróttahús, Eimskipshöllin, Hásteinsvöllurinn (með nýrri stúku), ásamt fjórum öðrum knattspyrnuvöllum og einn skemmtilegasti og eftirsóttasti golfvöllur landsins.

Það segir sig sjálft að Vestmannaeyingar hafa átt afreksmenn í röðum Ólympíufara Íslands, allt frá Ólympíuleikunum í Berlín 1936. Fulltrúar Vestmannaeyinga á leikunum í Berlín voru frjálsíþróttamennirnir og keppendurnir Sigurður Sigurðsson og Karl Vilmundarson, ásamt Friðriki Jessyni, íþróttakennara, sem fór með hópi íþróttakennara á leikana til þess að sýna og kynna íslenska glímu.

Á Héraðsskjalasafninu í Vestmannaeyjum er fjölbreytt safn skjala úr sögu hinna ýmsu íþróttafélaga í bænum og mikið magn skjala sem jafnframt tengjast öflugu æskulýðsstarfi í bænum í gegnum tíðina, sem ber vitni þrotlausri og óeigingjarnri sjálfboðavinnu fjölda manna sem lagt hafa hönd á plóginn til þess að æskan geti stundað æfingar og keppni af kappi á sómasamlegan hátt.

Meðal þess sem er að finna í safninu eru skjöl eftirtaldra íþróttafélaga:

  • Knattspyrnufélag Vestmannaeyja (1916-1920)
  • Knattspyrnufélagið Týr (1921-1996)
  • Sundfélag ÍBV (1978-2006)

Og einnig skjöl eftirfarandi æskulýðsfélaga:

  • Ungmennafélag Vestmannaeyja (1927-1929)
  • Skátafélagið Faxi (1938-)
  • KFUM og K (1924-1971)
  • Barnastúkan Fanney nr. 48 1928-1949)

Á næsta ári er svo að að Íþróttafélagið Þór bætist í hópinn. Þá verða liðin 100 ár frá stofnun félagsins og lokið verður við að skrifa sögu félagsins. En skjalasafn Þórs er talvert stórt að vöxtum og spannar nánast alla 20. öldina.

Einnig er í safninu mikið magn skjala varðandi Íþrótta- og æskulýðsráð Vestmannaeyjabæjar, sem hefur mikla sögu að segja úr sögu sundkennslu, Miðhúsalaugarinnar og Íþróttamiðstöðvarinnar í Vestmannaeyjum.

Þetta efni er frá Héraðsskjalasafni Vestmannaeyja

 

Golfskálinn á Garðavelli

Golfklúbburinn Leynir

Golfskálinn á Garðavelli

Árið 1978 fengu Leynismenn loksins aðstöðu fyrir veitingasölu og félasstarfsemi. Myndin er tekin við golfskálann á Garðavelli. Ljósmyndari Árni S. Árnason.

Aðalhvatamenn að stofnun golfklúbbs á Akranesi voru Guðmundur Sveinbjörnsson og Óðinn S. Geirdal. Þeir höfðu þá starfað saman að íþróttamálum á Akranesi um áratuga skeið. Þeim fannst kominn tími að koma á fót fleiri íþróttagreinum á Akranesi og hölluðust að golfíþróttinni þar sem hún höfðar til allra aldurshópa.

Stofnfundur var settur 15. mars 1965. Á fundinn mættu 22 gestir og allir gerðust þeir félagar. Boðaður var framhaldsstofnfundur þar sem m.a. var kosin fyrsta stjórn Golfklúbbs Akraness. Á þann fund bættust við 10 gestir og voru því stofnfélagar klúbbsins 32 talsins.

Sumarið 1965 var klúbbnum úthlutað ca. 2ja hektara landi á svæðinu fyrir ofan Garða, Garðaflóa. Þar voru settar upp 2 holur, slegin 1 braut, settir teigar og flatir og flögg og byrjað að æfa. Til að byrja með vour sumir tveir um sett. Vorið 1966 fékk klúbburinn svo 4 hektara til viðbótar og nægði það fyrir 6 holu völl.

Fyrsta golfmót á Akranesi fór fram 20. ágúst 1967 en það var nefnt Vatnsmótið og er það haldið enn þann dag í dag. Golfklúbbur Akraness var formlega tekinn inn í GSÍ þetta sama ár en þá taldi klúbburinn 24 félaga. GSÍ veitti vellinum fullgildingu í júlí 1968.

Árið 1967 var sótt um land fyrir 9 holu völl og var þeim áróðri haldið áfram til ársins 1968 þegar bæjarráð samþykkti að stækka völlinn í 9 holur.

Sumargleði kvenna hjá Golfklúbbnum Leyni árið 1991

Sumargleði kvenna hjá Golfklúbbnum Leyni árið 1991. (frá vinstri) Kristrún Jónsdóttir,Þórdís Guðrún Arthursdóttir, Arnheiður Jónsdóttir, Helga Rún Guðmundsdóttir, Erla Karlsdóttir og Sigríður Ingvadóttir. Sigríður sigraði í keppni án forgjafar á 95 höggum. Þórdís varð önnur á 97 og Helga Rún þriðja á 101 höggi. Ljósmyndari Árni S. Árnason.

Nafni klúbbsins var breytt árið 1970 og var það vegna Golfklúbbs Akureyrar. Ákveðið var að breyta nafninu í Golfklúbbinn Leyni, þar sem að völlurinn er staðsettur beint upp af Leyni.

Árið 1978 var stórt ár í klúbbnum. Með kaupum á íbúðarhúsinu í Grímsholti breyttist öll aðstaða klúbbsins til veitingasölu og félagsstarfsemi.

Upphafið að stæsta áfanga í sögu Leynis hófst 1996 þegar leikur var hafinn á fjórum nýjum brautum og völlurinn varð 11 holu golfvöllur. Brautirnar voru hluti 18 holu skipulags sem samningar höfðu verið gerðir um við Akraneskaupstað 1994. Samningurinn var endurnýjaður 1997 og 18 holu golfvöllur var formlega vígður 7. júlí sumarið 2000 á 35 ára afmælisári Golfklúbbsins Leynis.

Alla tíð hefur unglingastarf verið öflugt hjá Leynismönnum og hefur það fætt af sér óvenju stóran hóp afrekskylfinga á landsmælikvarða, miðað við stærð félagsins. Leynir hefur átt fjölmarga landsliðsmenn, bæði í unglinga- og karlalandsliðum. Nokkrum sinnum hafa unglingasveitir Leynis orðið Íslandsmeistarar í sínum aldursflokkum.

Fyrstu árin vour félagar klúbbsins 20-40 talsin. Árið 2011 voru félagsmenn í Leyni 371 talsins. Karlar voru 55%, konur 23% og unglingar 22%.

Heimildir:

  • Einkaskjalasafn E16.
  • Ársskýrsla Golfklúbbsins Leynis 2011, http://www.golf.is/iw_cache/32447_Arsskyrsla2011pr.pdf
Þórður Emil Ólafsson og Hjalti Nielsen spila golf

Hér eru að spila golf þeir Þórður Emil Ólafsson og Hjalti Nielsen sem síðar varð Íslandsmeistari í golfi. Ljósmyndari Haraldur Bjarnason.

Þetta efni er frá Héraðsskjalasafni Akraneskaupstaðar