Á leikvellinum. Bæklingar um leikvelli borgarinnar frá 1978.

Leikvellir og gæsluvellir í Reykjavík

Á leikvellinum. Bæklingar um leikvelli borgarinnar frá 1978.

Á leikvellinum. Bæklingar um leikvelli borgarinnar frá 1978. Þar kemur fram að smábarnagæsluvellir séu 32, aðrir gæsluvellir 2, opin leiksvæði 51, sparkvellir 19, körfuboltavellir 13 og starfsvellir 4 eða samtals 120 talsins.

Svipmyndir frá gæsluvöllum borgarinnar.

Svipmyndir frá gæsluvöllum borgarinnar.

Fyrsti skipulagði barnaleikvöllurinn í Reykjavík var opnaður við Grettisgötu á sumardaginn fyrsta árið 1915 að frumkvæði Kvenréttindafélags Íslands. Næstu áratugi fjölgaði gæsluvöllum hægt, skömmu eftir 1950 voru t.d. aðeins sjö slíkir í bænum auk þess við Grettisgötu voru vellirnir við Njálsgötu, Freyjugötu, Hringbraut, Vesturvallagötu og í Mæðragarðinum við Lækjargötu. Þeir voru opnir börnum á öllum aldri og leit gæslukona eftir þeim. Skúlagötuvöllurinn, sá sjöundi í röðinni, var síðan tekinn í gagnið árið 1953. Þeir voru opnir nokkrar klukkustundir á dag, fyrir og eftir hádegi og voru fyrst og fremst hugsaðir sem útivistarsvæði þar sem forráðamönnum barna var gefinn kostur á að hafa þau í öruggri gæslu frá umferð og annarri hættu.

Börn að leik á gæsluvelli.

Börn að leik á gæsluvelli.

Eftir 1960 fjölgaði leikvöllum ört því með vaxandi bílaumferð þurfti að gefa börnum kost á öruggri gæslu fáeina tíma á dag. Jafnframt voru þeir einnig mikilvæg aðstoð við barnafjölskyldur og var ætlað að létta undir með húsmæðrum. Árið 1962 voru alls nítján barnaleikvellir í borginni en auk þess var Reykvíkingum séð fyrir 31 leiksvæði fyrir börn og unglinga. Slíkum gæslulausum svæðum átti jafnframt eftir að fjölga næstu áratugi og þau skiptust í opin svæði með nokkrum leiktækjum, sparkvelli og körfuboltavelli.

Yfirlit yfir leikvelli í Reykjavík árið 1978.

Yfirlit yfir leikvelli í Reykjavík árið 1978.

Börnin kunnu vissulega að meta leikvellina og þegar þeir voru vinsælastir þyrptust yngstu borgararnir þangað og dvöldust oft löngum stundum. Og fullorðna fólkið hafði ánægju af að staldra við og fylgjast með lífinu á völlunum. Sumir krakkarnir fóru í stórfiskaleik, aðrir í síðastaleik eða boltaleik, enn aðrir vógu salt, róluðu sér, fóru í rennibrautir eða einhver önnur leiktæki. Og þeir voru ófáir sem dunduðu sér í sandkassanum, sátu þar með spaða í hönd og byggðu hvert stórhýsið af öðru af engu minni alúð en hinir fullorðnu, sem reistu smá hús og stór í nýjum íbúðarhverfum. Þannig liðu dagarnir hver af öðrum og ný leiktæki komu til sögu, t.d. klifurgrindur og jafnvægisslár sem börnin gátu ólmast í.

Á áttunda áratugnum og sér í lagi þeim níunda fór aðsókn að barnagæsluvöllum borgarinnar hins vegar hraðminnkandi enda aðstæður mjög breyttar frá fyrri tíð.

Texti: Eggert Þór Bernharðsson, sagnfræðingur.

Starfsreglur fyrir gæslukonur.

Starfsreglur fyrir gæslukonur.

Þetta efni er frá Borgarskjalasafni Reykjavíkur